Pieter-Paul Verhaeghe

Interview over huurdiscriminatie voor Huurdersblad

In opdracht van stad Gent voert de Gentse universiteit praktijktesten uit om na te gaan of er op de Gentse private huurmarkt gediscrimineerd wordt. In hun onderzoek gaan Koen Van der Bracht en Pieter-Paul Verhaeghe van de universiteit na of kandidaat-huurders met een vreemde naam, met een fysieke beperking of met een sociale uitkering ongelijk worden behandeld door verhuurders en vastgoedmakelaars. Uit de resultaten blijkt dat er inderdaad zelfs al van bij het eerste contact een sterke ongelijke behandeling is. Personen met een vreemde naam of met een fysieke beperking worden voor één op drie woningen waarvoor ze zich kandidaat hebben gesteld, gediscrimineerd. Voor personen met een sociale uitkering stijgt dit tot bijna een op twee. En wanneer personen met een vreemde naam en met een sociale uitkering zich kandidaat stellen, wordt er zelfs in bijna drie op vier gevallen gediscrimineerd.

Tijdens de praktijktesten reageerden ze op advertenties voor huurwoningen en appartementen op het Gentse grondgebied. Ze contacteerden particuliere verhuurders en vastgoedmakelaars telkens vanuit het standpunt van twee fictieve huurders: een met een discriminatieachtergrond en een controlepersoon. Ze onderzochten specifiek de discriminatie op basis van etnische afkomst (kandidaathuurders met een Arabische, Turkse of Oost-Europese naam), op basis van een fysieke beperking (kandidaat -huurders met een visuele beperking) en op basis van de bron van inkomsten (kandidaathuurders met een sociale uitkering). In totaal werden 1.463 advertenties voor huurwoningen in Gent getest op discriminatie.

We zochten PIETER-PAUL VERHAEGHE op een Gents terrasje op om meer te weten te komen over de resultaten van het onderzoek.

HUURDERSblad: Goede middag. Hoe zijn jullie precies te werk gegaan? Hoe hebben jullie zich bijvoorbeeld kenbaar gemaakt als blinde of iemand met een sociale uitkering?

Pieter-Paul Verhaeghe: Gewoon door dit ronduit zo te zeggen. Bijvoorbeeld door te melden dat ik een assistentiehond heb die ook in het huurpand zou wonen. Je mag assistentiehonden bij wet nooit weigeren. Als je in het ziekenhuis bijvoorbeeld een bordje ziet dat binnen huisdieren verbiedt, dan geldt dit verbod niet voor assistentiehonden. Ook verhuurders mogen een assistentiehond niet weigeren. Of we meldden dat we weliswaar een leefloon van het OCMW hadden maar dat daar nog een huurpremie bijkwam, in totaal goed voor een maandelijks inkomen van 950 euro. En dan contacteerden we enkel nog de advertenties voor de allergoedkoopste woningen. Een op de twee verhuurders of makelaars reageerden gewoon niet of antwoordden dat het al verhuurd was. Sociale uitsluiting is nog veel erger dan etnisch-culturele discriminatie.

HUURDERSblad: We hebben een strenge anti-discriminatiewet. Hoe komt het dat er bij ons nog zo veel wordt gediscrimineerd?

Pieter-Paul Verhaeghe: Wat wetgeving betreft, zitten wij inderdaad bij de eersten van de klas. Maar het gaat jammer genoeg slechts om een papieren tijger. Het is een wet die totaal niet wordt nageleefd omdat we geen stok achter de deur hebben. Er is ook totaal geen controle. Het Meldpunt Discriminatie is ofwel te weinig gekend ofwel vindt een slachtoffer van discriminatie er toch zijn weg naartoe met een concrete klacht maar dan zit je met de bewijsproblemen. Stel dat je naar de verhuurder van een pand dat te huur staat, telefoneert en je krijgt van hem te horen dat het al verhuurd is, dan kan je het niet altijd nagaan of dat inderdaad het geval is. Je kan je vriend met een Vlaamse naam weliswaar naar diezelfde verhuurder laten bellen waar hij dan te horen krijgt dat het inderdaad nog te huur staat, maar dan nog zal dat niet voldoende zijn om een voldoende sterke zaak te hebben bij de rechtbank. Slechts met wetenschappelijk onderbouwde praktijktesten kan je discriminatie zwart op wit bewijzen.

Praktijktesten: bij wet verboden uitlokking?

HUURDERSblad: Hoe kan de overheid zoiets aanpakken? Of wil die overheid überhaupt wel iets doen tegen discriminatie?

Pieter-Paul Verhaeghe: Als het op praktijktesten om discriminatie te bewijzen, aankomt, is er inderdaad sprake van politieke onwil op Vlaams en federaal niveau.

HUURDERSblad: Ja, omdat ze zeggen dat het hier om uitlokking gaat, wat bij wet is verboden.

Pieter-Paul Verhaeghe: En dat klopt niet.

HUURDERSblad: Hoe bedoel je?

Pieter-Paul Verhaeghe: Bepaalde vormen van uitlokking zijn inderdaad bij wet verboden, maar met praktijktesten doe je niet aan uitlokking. Bij praktijktesten vraag je niet om te discrimineren. Je laat gewoon twee mensen dezelfde vraag aan de makelaar of verhuurder stellen om na te gaan of het antwoord al dan niet verschillend zal zijn. Dat is toch een belangrijk verschil met mystery calls waar je wel een discriminerende vraag stelt, bijvoorbeeld als je je voordoet als een verhuurder die aan een makelaar vraagt om geen huurders van vreemde origine toe te staan. Toch zijn praktijktesten nog steeds niet mogelijk.

HUURDERSblad: Hoe dat?

Pieter-Paul Verhaeghe: Als de overheid zelf praktijktesten zou doen, dan zou dit best door een inspecteur moeten gebeuren. En een inspecteur moet zich – als hij belt of aanbelt – steeds kenbaar maken en hij mag geen valse identiteit opgeven. Maar het is een kleine moeite voor de federale wetgever om dat aan te passen en hierop een uitzondering toe te laten. Je mag inderdaad niet provoceren en een misdrijf uitlokken, maar in het verleden zijn wel al uitzonderingen toegestaan. Het is dus niet dat zoiets niet mogelijk is.

HUURDERSblad: Ja, hetzelfde nu met die goktieners die de overheid wil inzetten in de horeca om na te gaan of er geen alcohol aan minderjarigen wordt geserveerd.

Pieter-Paul Verhaeghe: Daar heb ik het ethisch moeilijk mee. Minderjarigen, en dan nog minzestienjarigen als het om bier gaat, systematisch gebruiken om wetten te controleren, is een brug te ver .

Discriminatie prioritair voor regering?

HUURDERSblad: Maar het toont wel aan waar de prioriteiten van de regering ligt. Daar maken ze wel uitzonderingen maar als het om discriminatie gaat, dat ziet men door de vingers.

Pieter-Paul Verhaeghe: Het toont inderdaad aan dat de overheid discriminatie relativeert en zelfs minimaliseert. Mochten ze er echt iets aan willen doen, dan konden er volgende maand al perfect wettelijke praktijktesten worden georganiseerd die tot daadwerkelijke veroordelingen zouden leiden.

HUURDERSblad: Om even advocaat van de duivel te spelen: heeft het ook niet te maken met ‘ons kent ons – bij die kandidaat-huurder voel ik me het comfortabelst’-gevoel? Bijvoorbeeld, als een oudereverhuurder uit een groep kandidaat-huurders kan kiezen, zal hij dan ook geen slecht gevoel hebben bij een gothic-punker met piercings? Niet dat ik dat goedpraat, misschien is die gothic-punker wel de beste kandidaat. Maar ik bedoel dat er een vrij lage tolerantie is voor mensen die niet in ons vertrouwd beeld passen…

Pieter-Paul Verhaeghe: Van een vastgoedmakelaar mag je toch een minimum aan professionaliteit verwachten. Let wel, ik ga hier de hele makelaarsscene niet over dezelfde kam scheren. De meeste makelaars doen het wel goed op dat vlak. Maar de kleine minderheid die discrimineert, verpest het voor de hele sector. Die malafide makelaars zijn de rotte appels en verdienen serieus te worden aangepakt. Ofwel zou dat een dwangsom kunnen zijn, hen opgelegd door de rechtbank, ofwel zou hun erkenning door het BIV moeten worden ingetrokken zodat ze geen makelaar meer kunnen zijn. Niet alleen de huurder is slachtoffer van hun discriminatie maar ook de makelaar die het goed doet op dat vlak en niet discrimineert. Want stel dat je bejaard koppel naar een makelaar stapt met de uitdrukkelijke vraag zijn woning niet aan vreemdelingen te verhuren, en die makelaar weigert hierop in te gaan, dan riskeer je dat deze verhuurder naar een andere makelaar stapt die wel op zijn vraag wil ingaan. Dan is ook die bonafide makelaar slachtoffer wegens oneerlijke concurrentie. Vandaar dat makelaars niet altijd tegen praktijktesten zijn. Ook daar beseffen ze dat ze nodig zijn om de sector weer proper te maken. Voorwaarde is wel dat die dan objectief en eerlijk moeten zijn. Als we merken dat er dan nog wordt gediscrimineerd, dan moeten we samen zitten met de makelaar om na te gaan of die bereid is zijn gedrag aan te passen. Enkel bij herhaaldelijk tegen de lamp lopen, moeten er sancties volgen. Het kan gebeuren dat iemand een mail stuurt naar een makelaar die dan om een of andere reden verloren gaat. Dan is er nog geen sprake van discriminatie.

HUURDERSblad: Is het onderzoek nu afgerond?

Pieter-Paul Verhaeghe: De eerste fase, die liep van december vorig jaar tot maart dit jaar, wel. Alle makelaars die op het Gentse grondgebied actief zijn, hebben in maart een brief ontvangen waarin staat dat discriminatie niet kan en dat er nieuwe controles zullen volgen. Met de nieuwe controle zijn we nu bezig. Bedoeling is na te gaan of ze hun gedrag gaan aanpassen nu ze weten dat ze kunnen worden gecontroleerd met nieuwe praktijktesten. Het is net zoals aankondigen dat er ergens flitspalen zullen worden geplaatst. Als je dat als chauffeur weet, ga je je rijgedrag en snelheid dan aanpassen? Stel dat de resultaten goed zijn, dan is dat een extra argument dat praktijktesten inderdaad efficiënt zijn en dat ze dus maar beter worden toegepast. Als ze daarentegen niets opleveren, dan moeten we een stok achter de deur houden en hen daadwerkelijk sancties kunnen opleggen.

In het buitenland kan het wel

Pieter-Paul Verhaeghe: Structurele praktijktesten zijn nodig en kunnen worden uitgevoerd door ofwel de overheid, maar dan moet de wetgeving wel worden aangepast, ofwel door het middenveld. En er moeten daadwerkelijke straffen aan worden gekoppeld. Kijk maar naar de Verenigde Staten, waar ze al sinds de jaren negentig worden uitgevoerd door de Department of Justice, dat werkt daar. Discriminatie komt daar weliswaar nog voor, maar het is sindsdien toch al fel afgenomen. Ook in Nederland kennen ze praktijktesten, in de horeca, waar bijvoorbeeld in Rotterdam de politie kijkt of etnische minderheden worden geweigerd in discotheken. Maar hier bij ons is er nog veel politieke onwil, zowel op federaal als op Vlaams niveau.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op juli 6, 2015 door in Uncategorized en getagd als , , , , , .
%d bloggers liken dit: